Đồng vị, ion và khối lượng nguyên tử: Đại lượng nào thay đổi?
Đồng vị khác số nơtron, ion khác số electron, khối lượng nguyên tử trung bình phụ thuộc độ phổ biến. Tách riêng ba phép tính.
Một nguyên tố có thể có số nơtron và electron khác nhau
Số hiệu nguyên tử Z cho số proton. Số khối A đếm proton cộng nơtron, nên số nơtron=A−Z. Điện tích ion xuất hiện do số electron và proton không cân bằng; không cộng nó vào số khối.
Với ²⁷₁₃Al³⁺, có 13 proton, 27−13=14 nơtron và 13−3=10 electron. 3+ không nghĩa là thêm ba proton hay bớt ba nơtron.
| Sự thay đổi | Đại lượng đổi | Đặc điểm giữ nguyên |
|---|---|---|
| Đổi đồng vị của cùng nguyên tố | Nơtron / số khối | Số proton và nguyên tố |
| Mất electron để thành cation | Electron | Số proton, nơtron trong hạt nhân |
| Nhận electron để thành anion | Electron | Số proton, nơtron trong hạt nhân |
Đây là ion hóa thông thường, không phải phản ứng hạt nhân. ²⁷Al và ²⁶Al là các đồng vị khác nhau; Al và Al³⁺ là các trạng thái điện tích khác nhau.
Số thập phân trên bảng tuần hoàn không phải số khối của một nguyên tử
Số khối là số đếm nguyên. Khối lượng nguyên tử trung bình là trung bình có trọng số của khối lượng đồng vị theo độ phổ biến. Với nguyên tố giả định chỉ có hai đồng vị, khối lượng 20.0 u và 22.0 u, độ phổ biến 75% và 25%, trung bình là 20.0×0.75+22.0×0.25=20.5 u. Đây là giá trị mô hình, không phải độ phổ biến đo được của nguyên tố thật.
Dùng khối lượng, độ phổ biến được cho; khối lượng đồng vị chính xác không nhất thiết bằng số khối nguyên. Nguyên tử khối tương đối là khối lượng trung bình của một nguyên tử chia cho 1/12 khối lượng của một nguyên tử carbon-12. Đây là tỷ số không thứ nguyên, không có đơn vị g hay mol.
Tự kiểm tra: ion có Z=8, A=18 và điện tích 2− có tám proton, mười nơtron, mười electron. Tính hạt nhân trước rồi mới electron.