Phân phối chuẩn cơ bản: Tâm, độ phân tán và tính đối xứng

Đọc xác suất bằng diện tích dưới đường cong chuẩn, nêu rõ trung bình và độ lệch chuẩn, dùng đối xứng mà không tự đặt giá trị tra bảng.

Minh họa: Phân phối chuẩn cơ bản: Tâm, độ phân tán và tính đối xứng

Đường cong cao không phải xác suất tại một điểm

Phân phối chuẩn là mô hình liên tục. Tổng diện tích dưới đường cong mật độ bằng 1; xác suất của một khoảng là diện tích trên khoảng đó. Trục đứng biểu diễn mật độ, không phải xác suất đúng một giá trị cụ thể. Một điểm riêng lẻ có xác suất bằng không trong mô hình chuẩn liên tục vì có độ rộng bằng không. Đây là phát biểu về mô hình, không phải khẳng định một phép đo không bao giờ có thể được ghi nhận.

Bài này giải thích cách hiểu phân phối chuẩn và chuẩn hóa. Nó không đặt phương pháp tra bảng, quy định máy tính hay số câu cụ thể.

Nêu tham số trước khi đọc ký hiệu

Trung bình μ\mu xác định tâm, còn độ lệch chuẩn σ>0\sigma>0 xác định thang đo. Có sách viết N(μ,σ2)N(\mu,\sigma^2) với phương sai là tham số thứ hai; sách khác dùng N(μ,σ)N(\mu,\sigma) với độ lệch chuẩn. Hãy kiểm tra quy ước thay vì chép ký hiệu mà bỏ định nghĩa.

Giả sử X có phân phối chuẩn, trung bình 40 và độ lệch chuẩn 5. Các giá trị 35 và 45 cách tâm như nhau:

z=x−μσ,z35=−1,z45=1.z=\frac{x-\mu}{\sigma},\quad z_{35}=-1,\quad z_{45}=1.

Do đối xứng, P(X≤35)=P(X≥45)P(X\le35)=P(X\ge45). Trừ trung bình rồi chia cho độ lệch chuẩn cho phép so vị trí cách tâm theo đơn vị độ lệch chuẩn.

Đối xứng không cho phép tự đặt diện tích

Gọi xác suất ở giữa P(35≤X≤45)P(35\le X\le45) là p. Mỗi đuôi khi đó bằng (1−p)/2(1-p)/2, suy ra từ đối xứng và tổng diện tích. Muốn biết giá trị thực của p cần bảng, công cụ thích hợp hoặc thông tin đã cho; không được tự gán 0.70.

Phát biểu quen thuộc rằng khoảng 68% nằm trong phạm vi một độ lệch chuẩn là quy tắc xấp xỉ của mô hình chuẩn, không bảo đảm mọi quan sát đều nằm đó. Cũng không nên tự động xem mọi bộ dữ liệu hơi giống hình chuông là chuẩn chính xác.

Đường cong dịch chuyển hoặc rộng ra thì điều gì thay đổi?

Đổi trung bình nhưng giữ độ lệch chuẩn làm đường cong dịch ngang. Đổi độ lệch chuẩn làm thay đổi độ rộng và đòi hỏi chiều cao mật độ điều chỉnh để tổng diện tích vẫn bằng 1. Đỉnh cao hơn không nghĩa là tổng xác suất lớn hơn: tổng xác suất của cả hai đường cong mật độ đầy đủ vẫn là 1.

Danh sách kiểm tra khi đọc đồ thị

  • Đồ thị biểu diễn số đếm, tần suất tương đối hay mật độ xác suất?
  • Tâm và thang đo là gì?
  • Bài hỏi khoảng, đuôi hay vị trí đã chuẩn hóa?
  • Diện tích số lấy từ thông tin, đối xứng hay tính toán thực sự?
  • Tôi có đang biến quan sát của một mẫu thành bảo đảm của mô hình không?

Trong mô hình liên tục, thay << bằng ≤\le ở đầu mút không đổi xác suất của khoảng. Điều này khác với câu hỏi đầu mút có thuộc một tập hợp hay không. Phân biệt hai câu hỏi giúp tránh áp dụng máy móc quy tắc ký hiệu khoảng sang xác suất.

Đường cong chuẩn có trung bình 40 và độ lệch chuẩn 5; diện tích giữa 35 và 45 là p, hai đuôi đối xứng.
Hình mật độ tự tạo: chiều đứng được đổi tỷ lệ và không đánh số. Vùng xanh có xác suất p; mỗi đuôi có xác suất (1−p)/2.