Vẽ sơ đồ lực: Chọn vật trước khi vẽ các lực

Chỉ vẽ lực ngoài thực sự tác dụng lên vật đã chọn. Ví dụ vật trên bàn làm rõ lỗi về cặp lực phản lực và việc vẽ thêm hợp lực.

Minh họa: Vẽ sơ đồ lực: Chọn vật trước khi vẽ các lực

Vật chuyển động sang phải có nhất thiết chịu lực hướng phải?

Không nhất thiết. Sơ đồ lực ghi lại tương tác, không phải hướng chuyển động. Chọn vật rồi hỏi ai tác dụng từng lực lên nó.

Trong mô hình tự tạo, vật 2 kg trượt sang phải trên bàn ngang nhám. Lực kéo ngang 10 N sang phải, ma sát trượt 4 N sang trái. Lấy g=10 m/s² và giả sử không có gia tốc theo phương thẳng đứng.

LựcVật gây lựcHướng và độ lớn
Trọng lựcTrái Đất20 N xuống
Phản lực pháp tuyếnBàn20 N lên
Lực kéoTác nhân kéo bên ngoài10 N sang phải
Ma sát trượtBàn4 N sang trái

Hợp lực ngang là 6 N, cho gia tốc 3 m/s² sang phải. Phản lực bằng trọng lực ở đây do điều kiện cân bằng theo phương đứng đã cho và không có lực đứng khác. N=mg không phải quy tắc phổ quát cho mặt nghiêng hay thang máy.

Ba mũi tên cần tránh

Không vẽ lực của vật tác dụng lên bàn vào sơ đồ của vật. Hai lực trong cặp định luật III Newton tác dụng lên hai vật khác nhau, nên không triệt tiêu nhau trong sơ đồ của một vật.

Không thêm hợp lực 6 N làm lực thứ năm bên cạnh bốn lực thật. Nó là tổng vectơ của chúng. Trong chuyển động tròn đều, lực hướng tâm là toàn bộ hợp lực hướng vào tâm. Trong chuyển động tròn không đều, đó là thành phần hợp lực theo phương bán kính, còn có thể có thành phần tiếp tuyến. Hãy xác định tương tác thật thay vì thêm một lực khác.

Có thể vẽ riêng mũi tên vận tốc, ghi v, nhưng không cộng nó vào tổng lực. Khi bỏ lực kéo, vật vẫn có thể tạm chuyển động sang phải trong khi hợp lực hướng trái.

Đổi hệ thành vật cộng bàn cũng đổi ranh giới: tương tác tiếp xúc giữa chúng trở thành nội lực. Phải vẽ lại sơ đồ tương ứng.