ปฏิกิริยารีดอกซ์: ตามเลขออกซิเดชันและการถ่ายอิเล็กตรอน
ออกซิเดชันทำให้เลขออกซิเดชันเพิ่ม รีดักชันทำให้ลด ตัวออกซิไดส์เองถูกรีดิวซ์ แยกสี่บทบาทด้วยตัวอย่างเดียว
ทำไมตัวออกซิไดส์จึงถูกรีดิวซ์
ชื่อบอกผลที่ทำต่ออีกฝ่าย ตัวออกซิไดส์ทำให้อีกสารเกิดออกซิเดชัน โดยตนรับอิเล็กตรอนและถูกรีดิวซ์ ตัวรีดิวซ์ทำให้อีกสารเกิดรีดักชัน โดยตนเสียอิเล็กตรอนและถูกออกซิไดส์
พิจารณา Zn+Cu²⁺→Zn²⁺+Cu.
| สาร | เลขออกซิเดชัน | ครึ่งปฏิกิริยา | บทบาท |
|---|---|---|---|
| Zn | 0→+2 | Zn→Zn²⁺+2e⁻ | ถูกออกซิไดส์; ตัวรีดิวซ์ |
| Cu²⁺ | +2→0 | Cu²⁺+2e⁻→Cu | ถูกรีดิวซ์; ตัวออกซิไดส์ |
รวมครึ่งปฏิกิริยาแล้วอิเล็กตรอนตัดกัน เลขออกซิเดชันเป็นบัญชีตามกฎ ไม่ใช่ประจุไอออนจริงของอะตอมในสารโคเวเลนต์ทุกกรณี สำหรับไอออนอะตอมเดี่ยว เลขออกซิเดชันเท่าประจุ
ออกซิเจนไม่ใช่ทั้งสิ่งจำเป็นและหลักฐานเพียงพอ
HCl+NaOH→NaCl+H₂O มีออกซิเจน แต่การเขียนปกติไม่มีเลขออกซิเดชันเปลี่ยน เป็นสะเทินกรด–เบส ไม่เป็นรีดอกซ์เพียงเพราะมี O กลับกัน สมการสังกะสีกับไอออนทองแดงไม่มีออกซิเจนแต่มีถ่ายอิเล็กตรอน
ระบุสารตั้งต้นและผลิตภัณฑ์ กำหนดเลขออกซิเดชันที่เกี่ยวข้อง หาเพิ่มและลด แล้วระบุตัวกระทำ อย่าตัดสินจากคำว่า “ออกซิเจน” อย่างเดียว
นับอิเล็กตรอนทั้งสมการ
เลขออกซิเดชันเพิ่มสองหน่วยตรงกับเสียสองอิเล็กตรอนต่ออะตอมที่เปลี่ยนในบัญชี ต้องรวมจำนวนอะตอมและสัมประสิทธิ์ก่อนบอกถ่ายรวม ออกซิเดชันกับรีดักชันต้องสมดุลกัน อะตอมและประจุรวมก็ต้องสมดุล
ตรวจเอง: ใน 2Na+Cl₂→2NaCl, Na เป็นตัวรีดิวซ์ Cl₂ เป็นตัวออกซิไดส์ สมการดุลถ่ายรวมสองอิเล็กตรอน นี่เป็นตัวอย่างทฤษฎี ไม่ใช่คำแนะนำทดลอง